WANTED: SURIAN NG ARALING FILIPINAS
Lazada
Saturday, August 14, 2021
WANTED: SURIAN NG ARALING FILIPINAS ni RIO ALMA
Thursday, August 12, 2021
Wikang Katutubo: Wika ng Lahi, Wika ng mga Bayani
Lumahok at magtamo ng kaalaman sa Ikalawang Serye ng Webinar na may paksang Wikang Katutubo: Wika ng Lahi, Wika ng mga Bayani. Magiging tagapanayam si Asst. Prof. Alvin Ringgo Reyes ng Unibersidad ng Santo Tomas,.
Ipinapaalala na limitado lamang ang slot sa webinar. Sakaling hindi umabot sa rehistrasyon, ang webinar ay mayroong live stream sa facebook page na ito na maaaring tunghayan. Maaari kayong mapagkalooban ng sertipiko sa pasubaling masagutan ninyo ang pormularyo ng ebalwasyon. Magpatala sa https://forms.gle/xW6QMLPMNUtYaSrP6
𝗜𝗞𝗔𝗪 𝗮𝗻𝗴 𝗪𝗜𝗞𝗔: 𝗦𝗲𝗿𝘆𝗲 𝗻𝗴 𝗟𝗲𝗸𝘁𝘂𝗿𝗮 𝘀𝗮 𝗚𝗮𝗺𝗽𝗮𝗻𝗶𝗻𝗴 𝗠𝗮𝗽𝗮𝗴𝗽𝗮𝗹𝗮𝘆𝗮 𝗻𝗴 𝗪𝗶𝗸𝗮 𝘀𝗮 𝗞𝗮𝗺𝗮𝗹𝗮𝘆𝗮𝗻𝗴 𝗣𝗶𝗹𝗶𝗽𝗶𝗻𝗼,
Sa pagpapatuloy ng lektura sa Buwan ng Wika na may pamagat na 𝗜𝗞𝗔𝗪 𝗮𝗻𝗴 𝗪𝗜𝗞𝗔: 𝗦𝗲𝗿𝘆𝗲 𝗻𝗴 𝗟𝗲𝗸𝘁𝘂𝗿𝗮 𝘀𝗮 𝗚𝗮𝗺𝗽𝗮𝗻𝗶𝗻𝗴 𝗠𝗮𝗽𝗮𝗴𝗽𝗮𝗹𝗮𝘆𝗮 𝗻𝗴 𝗪𝗶𝗸𝗮 𝘀𝗮 𝗞𝗮𝗺𝗮𝗹𝗮𝘆𝗮𝗻𝗴 𝗣𝗶𝗹𝗶𝗽𝗶𝗻𝗼, narito ang ikalawang panayam kung saan tatalakayin ni Prop. Jose Monfred Sy ang Gampanin ng Wika sa Preserbasyon at Edukasyon ng Katutubo.
A luta continua!
Upang magparehistro, magtungo sa link na ito: https://bit.ly/3jyRua1
Tuesday, August 10, 2021
Dumaló sa Ikalawang Libreng Webinar sa Dokumentasyong Pangwika
Dumaló
sa Ikalawang Libreng Webinar sa Dokumentasyong Pangwika
Bílang bahagi ng pagdiriwang ng
Buwan ng Wikang Pambansa, pakikiisa sa pagdiriwang ng ika-143 taóng kaarawan ni
dáting Pangulong Quezon, at paghahanda sa International Decade of Indigenous
Languages (IDIL) 2022–2032, inaanyayahan ang mga mananaliksik, guro, mág-aarál,
at may interes sa wika at kultura ng kanilang komunidad sa ikalawang
Lágsik*-Wika: Serye ng Webinar sa Pagdodokumento ng Katutubong Wika. Gaganapin
ito sa 19 Agosto 2021 (Huwebes), 10–11:30 ng umaga.
Layunin ng webinar na lalo pang
pasiglahin ang larang ng dokumentasyong pangwika, at mapukaw ang interes ng mga
kalahok na maidokumento ang wika ng kanilang komunidad.
Libre ang webinar at magkakaloob
ng e-sertipiko sa mga aktibong kalahok. Dahil serye ang webinar, hinihiling na
panoorin ang unang bahagi nitó sa link na https://bit.ly/UnangLagsikWika
Para sa pagpapatalâ, magtungo sa
link na https://bit.ly/Lagsik2.
Matatanggap ng mga napilìng kalahok ang akses sa zoom isang araw bago ang
webinar. Sa mga hindi mapipilì, maaari pa ring sumubaybay sa Facebook live ng
Komisyon sa Wikang Filipino. Bukás ang rehistrasyon hanggang 15 Agosto, ganap
na ika-11:59 ng gabi.
Para sa mga tanong o paglilinaw,
maaaring makipag-ugnayan kay G. Kirt John C. Segui sa email na kjsegui@kwf.gov.ph.
Abstrak ng Panayam
Pangunahing kahingian at awtput
sa pagdodokumento ng wika ang mga nalikom na datos—audio, video, larawan, at
dokumento—mula sa isinagawang fieldwork. Mahalaga na wasto ang pagkuha ng datos.
Kailangang gumagamit ng angkop na materyal upang mapanatili ang mataas na
kalidad at hindi masáyang ang mayamang impormasyon.
Sa panayam na ito, tatalakayin
ang teknikal na aspekto at mga karanasan sa pagdodokumento ng wika at kulturang
Isinay. Bibigyang diin ang ilang teknikal na paghahanda sa pagsasagawa ng
fieldwork; mahahalagang paalala sa wastong pagkuha ng larawan at pagrekord ng
datos, gayundin ang mga pag-iingat dito. Ilalatag din ang ilan sa mga
karaniwang pisikal, teknikal, etikal, o natural na mga suliranin na maaaring
makaharap sa gawaing pagdodokumento at kung paano ito matutugunan.
Ang Tagapanayam
Si G. Alvin B. Felix ay isang
Isinay, katutubong pamayanang kultural na matatagpuan sa hilagang Luzon, sa
probinsiya ng Nueva Vizcaya. Kasalukuyan siyang kasapì ng Kolehiyo ng Sining at
Agham ng Nueva Vizcaya State University (NVSU).
Ilan sa kaniyang mga naging
gawain hinggil sa wika at kuktura ay ang sumusunod: mananaliksik ng proyekto ng
DOH-PITAHC at ng NVSU sa pagdodokumento ng mga kaugalian, kaalaman, at
kasanayang pangkalusugan ng mga Ilongot/Bugkalot, Gaddang, Isinay, Iguwak, at
Kalanguya-Ikalahan ng Nueva Vizcaya mulang 2016 hanggang 2019; nagsilbing
punòng mananaliksik sa proyekto ng KWF na Lingguwistikong Etnograpiya ng mga
Wika ng Pilipinas na nakatuon sa wika at kulturang Isinay (2018); at naging
punòng gabay sa pag-aayos ng Indigenous Political Structure (IPS) ng katutubong
Ilongot/Bugkalot para sa kanilang kasalukuyang pagpapatalâ ng Indigenous
Political Organization (IPO) sa NCIP. Aktibo siyang gumagabay at tumutulong sa
mga mananaliksik para sa pagsasagawa ng tama at tanggap na pagdodokumento at
pagsasaliksik sa mga katutubong Isinay.
Siya rin ay kasalukuyang pangíyu
o pangulo ng Isinay Advocates Inc., isang samahan na nagtataguyod ng wika at
kultura ng mga Isinay sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mga summit, lektura at
pagsasanay, pagbuo ng ortograpiya, pangangalap ng mga salita para sa paggawa ng
community dictionary. Liban sa pagtataguyod ng mga buháy na dunong ng mga
katutubo, masugid ding tagapagtanggol ang samahan para pangangalaga ng mga
tangible cultural heritage.
*lágsik ay salitâng Sebwano na
ang ibig sabihin ay siglá
Monday, July 26, 2021
Lumahok at magtamo ng kaalaman sa Serye ng Webinar kaugnay ng pagdiriwang ng Buwan ng Wika 2021
Lumahok at magtamo ng kaalaman sa Serye ng Webinar kaugnay ng pagdiriwang ng Buwan ng Wika 2021
Inaanyayahan ng Komisyon sa Wikang Filipino ang lahat na lumahok at magtamo ng kaalaman sa Serye ng Webinar kaugnay ng pagdiriwang ng Buwan ng Wika 2021. Ang tema ng pagdiriwang sa taóng ito ay “Filipino at Mga Katutubong Wika sa Dekolonisasyon ng Pag-iisip ng mga Pilipino.”
Pangungunahan ng KWF ang pagdiriwang alinsunod sa itinakda ng Proklamasyon Blg. 1041, s. 1997, na nagpapahayag ng taunang Buwan ng Wikang Pambansa tuwing 1–31 Agosto.
Tampok sa serye ng webinar ang mga dalubhasa sa wika, panitikan, at kultura. Ang unang serye ay gaganapin sa 2 Agosto na may paksang “Wikang Katutubo: Tanghalan ng Yaman at Kalinangang Katutubo” na ang magiging tagapanayam ay si Prop. Patrocinio V. Villafuerte, isang retiradong propesor at ginawaran ng Dangal ng Panitikan (2020) ng Komisyon sa Wikang Filipino.
Para sa interesadong lumahok, mangyaring sagutan ang pomularyo ng rehistrasyon https://forms.gle/K4qZ7qt34X31mArr8
Wednesday, July 7, 2021
“Ang Tunay na Dekalogo” ni Apolinario Mabini, tatalakayin sa kaniyang ika-157 kaarawan sa 23 Hulyo
“Ang Tunay na Dekalogo” ni Apolinario Mabini, tatalakayin sa kaniyang ika-157 kaarawan sa 23 Hulyo
Itatampok sa libreng onlayn talakayan ng Komisyon sa Wikang Filipino
(KWF) ang “Ang Tunay na Dekalogo” ng bayaning si Apolinario Mabini sa kaniyang
ika-157 anibersaryo ng kapanganakan sa
23 Hulyo 2021.
Monday, June 14, 2021
Buwan ng Wika 2021 (“Filipino at Mga Katutubong Wika sa Dekolonisasyon ng Pag-iisip ng mga Pilipino”)
Buwan ng Wika 2021
“Filipino at Mga Katutubong
Wika sa Dekolonisasyon ng Pag-iisip ng mga Pilipino”
Ang tema ng pagdiriwang ng Buwan ng Wika ay pakikiisa ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) sa 2021 Quincentennial Commemorations in the Philippines (2021 QCP) na nakatuón sa mahahalagang pangyayari sa bansa sa nakalipas na 500 taón partikular na sa Kautusang Tagapagpaganap Blg. 103 na mahigpit na nagtatagubiling ang mga pagdiriwang ay nararapat na maging "Filipino-centric" na nararapat na sumasalamin sa Pilipinong pananaw at nagbabantayog sa pag-unawa at damdámin ng pagmamalaki sa ating mga ninuno at mayamang pamanang kultural sa porma ng panitikan, wika, mga sining, at ibá pang manipestasyong kultural. Nararapat ding bigyang-diin nitó ang Pilipinong Identidad at halagáhan ukol sa pagkakaisa, kahinahunan, at kalayaan.
Itó rin ay pakikiisa ng KWF sa UNESCO International Decade of Indigenous Languages (IDIL2022-2032) na nakaangkla sa Deklarasyon ng Los Pinos (Los Pinos Declaration) na nagtataguyod ng karapatan ng Mámamayáng Katutubo sa malayang pagpapahayag, pagkakaroon ng akses sa edukasyon, at partisipasyon sa mga gawaing pampamayanán gámit ang katutubong wika bílang pangunahing kahingian sa pagpapanatiling buháy ng mga wikang pamana na ang karamihan ay nanganganib nang maglaho.
Mahigpit ding itinatagubilin ang paggamit ng katutubong wika sa sistemang pangkatarungan, midya, at mga programa ukol sa paggawa at kalusugan. Isinasaalang-alang din ang potensiyal ng teknolohiyang dihital sa pagtataguyod at preserbasyon ng mga nabanggit na wika.
Pakikiisa ng KWF sa Programang Pangwika ng UNESCO
Matagal nang nakasuporta ang KWF sa mga programang pangwika ng UNESCO at sa katunayan ay nakapagdaos na itó ng Pandaigdigang Kumperensiya sa mga Nanganganib na Wika (2018), Seminar-Workshop sa Digital Archiving ng mga Wika (2018), at Pambansang Kongreso sa Katutubong Wika (2019). Nakapagtatag na rin ng 25 Bantayog-Wika na naglalayong higit na mapahahalagahan ng bawat pámayanáng kultural ang kanilang wika, maging ang pagpapayaman at pagkilála sa mga itó bílang instrumento hindi lámang ng rehiyonal na pagkakakilanlan kundi maging sa pagpapaunlad ng pambansang identidad sa wika. Nariyan din ang programang Bahay-Wika at Master-Apprentice Language Learning Program (2017).
Ano ang Bahay-Wika?
• Programang pangwika para sa batàng may edad 2–4 taóng gulang.
• Isinasagawa dito ang ganap na imersiyon sa wika sa pamamagitan ng inter-aksiyon ng mga batà sa mga tagapagsalita ng katutubong wika, kadalasan ay mga elder.
• Ang diwa ng programa ay mabigyan ng intensive exposure sa iisang wika lámang ang batà at hindi lámang sa pamamagitan ng pagtuturò ng wika, kundi sa pamamagitan ng pagbuo ng isang kapaligiran na likás na matutuhan (acquisition) ng batà ang wika.
• Inspirado ng programang Language Nest at itinuturing na isa sa pinakamabisang modelo at paraan sa pagbúhay at pagpapalakas ng wika. Ginamit itó at napatunayang epektibo ng ibá’t ibáng organisasyon at samaháng pangwika sa Canada, New Zealand, Alaska, at Hawai’i gaya ng komunidad ng Adam’s Lake sa British Columbia at ang Government of Northwest Territories sa Canada na sumuporta sa 18 language nest program.
Ano ang MALLP?
• Programang pangwika na nakatuon sa isahang pagtuturò ng wika (one-on-one) ng isang mahusay na tagapagsalita ng wika (master) sa isang mag-aarál ng wika na nása hustong gulang na (adult apprentice).
Taóng 2017 nang simulan ang proyektong itó sa komunidad ng Ayta Magbukun sa Bangkal, Abucay, Bataan dahil sa pagnanais ng komunidad na mapasigla ang kanilang katutubong wika. Naisakatuparan din itó sa pamamagitan ng pagsasagawa ng pakikipag-ugnayan sa ibá’t ibáng ahensiya at lokal na yunit ng pámahalaán na makakatuwang, gaya ng Pamahalaáng Panlalawigan ng Bataan, Lokal na Pamahalaán ng Abucay, DepEd Bataan, NCIP Provincial Office, Provincial Social Welfare and Development Office (PSWDO Bataan), NCCA-PCEP, at sa mismong komunidad ng Ayta Magbukun.
Taóng 2020, sinimulan ang Bahay-Wika sa Tahanan (Home Language Nest) bílang pag-adapt sa “new normal” ngayong panahon ng pandemya upang maipagpatuloy pa rin ng komunidad ang pagtuturò ng kanilang katutubong wika sa kanilang kabataan.
Nagkaroon din ng konsultasyon sa ibá’t ibáng sektor gaya ng DOH, DSWD, DA, at BFAR na nagbigay-daan sa pagkakaroon ng KWF Adyenda sa Pangangalaga ng mga Katutubong Wika noóng 2019 na nakasalig sa prinsipyo ng (1) karapatan (rights) o ang pagtanaw na karapatan ninuman ang paggámit ng sariling wika at pagsasabúhay ng sariling kultura; (2) pagsasáma/pagiging kaisa (inclusion), ang pagkilála sa lahat ng grupo at pagsegurado na silá ay kaisa sa pagbuo ng desisyon lalo na sa usapin ng sarili nilang kaunlaran; (3) pagpapatibay (ratification), ang pagtukoy sa consensus at pagrespeto sa desisyon ng buong pámayanán; (4) pagtutulungan (partnership), o ang pagtutulungan ng lahat ng ahensiya ng gobyerno at ng komunidad na kaugnay; at (5) pagbibigay-kapangyarihan o pagkilála (empowerment), bílang paraan sa pagtiyak na magtutuloy-tuloy ang mga gawaing itó.
Natukoy din sa Adyenda ang pitóng (7) salik o aspektong mahalaga sa pagpapalakas, pagtataguyod, at pagpapaunlad ng wika at kultura ng mga Pilipino, túngo sa pagkamit ng maginhawang búhay para sa lahat ng katutubong pámayanán sa bansa. Ang mga salik na itó ay ang: Pamamahala (Governance), Kabuhayan (Economics), Edukasyon, Promosyon, Kakayahan (Skills), Kalusugan, at Komunidad.
Bakit mahalaga ang pagbibigay priyoridad sa mga Katutubong Mámamayán at sa kanilang komunidad?
1) Ang mga Katutubong Pámayanán ang bumubuo sa 22% ng kalupaan at 80% ng biological diversity ang nása pangangalaga ng mga itó.
2) Sa pagkawala ng mga Katutubong Pámayanán, "naglalaho din ang biodiversity, at ng sapat na mapagkukunan ng pagkain.” (Kichwa Cotopaxi at Otavalo indigenous activist Ninari Chimba Santillan)
3) Mahalaga ang pangangalaga sa mga Katutubong Pámayanán upang maagapan ang patuloy na pagkawala ng 40% ng mahigit 7,000 wika sa mundo, batay sa pagtatáya ng United Nations Permanent Forum on Indigenous Issues.—The UNESCO Representative in Mexico, Frédéric Vacheron
Hinggil sa mabilis na pagkawala ng mga wika sa mundo ay matindi ang babala ni Thomas N. Headland (2003):
“There are 6,089 languages spoken in the world. Half of these have less than 6,000 speakers each; a quarter (28%) have less than 1,000 speakers; 500 languages have more than 100 speakers; and 200 languages have less than 10 speakers. Conservative estimates are that the world’s language are currently dying at the rate of at least two languages each month, meaning about one third of today’s languages will disappear in the 21st century. Most specialists argue that at least half will die in the next 100 years.”
Kung ganito kalaki o katindi ang kabayaran ng pagkawala ng isang wika ay marapat lámang na maalarma ang lahat ng sektor ng lipunan at pasimulan ang isang kolektibong pagkilos upang maprotektahan ang mga pámayanáng nagkakanlong ng mga katutubong wika.
Ang maka-Pilipinong Pananaw (Filipino-centric) sa Dekolonisasyon ng Pag-iisip ng mga Pilipino
Ang mahabang panahon ng pagkakapailalim ng bansa sa ibá’t ibáng mananakop ay may tuwirang epekto sa kaasalang pangwika at pangkultura sa kasalukuyan. Ang ginawang pangmamaliit ng España, Estados Unidos, at Japan sa mga Pilipino sa kani-kanilang yugto ng pananakop sa bansa ay nagbunga ng sumusunod:
1. Pagyakap sa kultura o kalinangang banyaga sa hangaring makapantay sa kultura at estado ng mga mananakop (convergence).
2. Pagkiling o mas pinaigting na pagpapahalaga sa sariling kultura at kalinangan upang maipagmalaki sa harap ng mga naghaharing uring mánanákop ang sariling kaakuhan o identidad ng sinakop (divergence).
Ang katotohanang isa ang bansa sa pangunahing tagatangkilik ng mga produktong pampaputî ay patunay ng patuloy na pamamayagpag ng imperyalismong kultural sa bansa. Anupa’t ang Doña Victorina Syndrome (hango sa popular na karakter sa nobelang Noli Me Tangere) ay malimit ihalimbawa ni Dr. Felipe De Leon, dáting Tagapangulo ng NCCA upang ipakita ang matinding obsesyon ng mga Pilipino sa pamantayang Kanluranin na malinaw na halimbawa ng cultural convergence.
Lagánap ang stereotyping sa pang-araw-araw na pamumuhay ng mga Pilipino partikular na ang deskriminasyon sa paraan ng pananalita ng ating mga kababayang iba ang saltik ng dila kompara sa mga tagasentro. Paulit-ulit ang tahasang pagkutya sa tono o punto sa pagsasalita ng mga taga-Visayas at Mindanao. Lutáng na lutáng maging sa pinilakang tabing ang stereotyping pagdating sa pagpilì ng mga karakter na kadalasang kasambahay o sidekick ng mga bida na ang palagiang identifying mark ay ang pagkakaroon ng tono o puntong Bisaya.
Ang tema ng Buwan ng Wika ay pagsasadambana sa dignidad ng mga katutubong wika at sa kultura ng mga komunidad na nagmamay-ari nitó. Ang wika at kultura ay sadyang nakabuhol sa isa’t isa at hindi mapaghíhiwaláy kailanman. Ayon pa kay Zeus F. Salazar (1996):
“Kung ang kultura ay ang kabuoan ng isip, damdamin, gawi, kaalaman, at karanasan na nagtatakda ng maangking kakanyahan ng isang kalipunan ng mga tao, ang wika ay hindi lámang daluyan kundi, higit pa rito tagapagpahayag at impukan-kuhanan ng alinmang kultura. Walang kulturang hindi dala ng isang wika na bílang saligan at kaluluwa ay siyang bumubuo, humuhubog at nagbibigay diwa sa kulturang itó.”
Ang dekolonisasyon ay pagwawaksi ng pagtatangi o deskriminasyong pangwika at pangkultura sa bansa. Isinisigaw nitó ang katotohanang ang mga karunungang-bayan at porma ng sining sa bawat sulok ng kapuluan ay karapat-dapat sa respeto, pagkilála, at tangkilik na ibinibigay ng madla sa kulturang popular. Sa katunayan, kailangang maisalin sa wikang pambansa ang mga karunungang bayan upang mabigyan ng pambansang paggalang. Ayon pa kay Salvacion L. Cabaobao-Dime (2004), “kapag naisalin ang mga awtentikong panitikan, magagamit itong mabisang lunsaran sa pagtuturo ng mga aralin sa Filipino.”
Kayâ naman, mahalagang alalahanin sa pagkakataong itó ang isang makabuluhang paalala mula kay Prop. Ligaya Tiamzon-Rubin (1992):
“Katulad ng magkakapatid na nagkahiwa-hiwalay nang magkaroon ng sari-sariling pamilya at tumahak sa kani-kanilang pamumuhay at kani-kanilang paraan ng pagharap at paglutas sa mga sitwasyon at problema, ang mga wika at wikain sa Pilipinas ay nagkaroon ng kani-kanilang anyo at hugis bagamat hawig pa rin.”
Mahalagang alalahanin ang puntong ito sa mga sandaling nása bingit táyo ng pagkutya o paghamak sa ating kapuwa nang dahil lámang sa ating pangkultura at pangwikang pagkakaiba!
Simbolismo sa poster
Ang bangkâ sa kabuoan ay representasyon ng ating Austronesian heritage. Itinatanghal nitó ang perspektiba na ang yaman ng ating lahi ay nása mga wika ng bansa na dalá ng lahing Austronesian na nanirahan sa ibá’t ibáng panig ng kapuluan iláng libong taón na ang nakalilipas. At nang lumáon ay naipalaganap ng ating mga ninuno sa mga bansa sa Dagat Pasipiko mulang Guam at New Zealand hanggang Madagascar sa pamamagitan ng bangkâ. Naging mahalaga ang bangkâ sa ating mga ninuno hindi lámang sa paglalakbay, pagtuklas, pangangalakal, pangingisda, at pamamasyal kundi sa pagpapamalas ng kanilang pagiging bihasâ sa karagatan.
Hindi rin mapabubulaanang naging instrumento ang bangkâ sa pagpapalaganap ng wika at kultura. Anupa’t ang bangkâ ay isang neutral na simbolo ng ating pagka-Pilipino—mapa-Kristiyano, Muslim, o Katutubo.
Ang alon na binubuo ng pangalan ng mga wikang umiiral sa kapuluan ay paalala na iisa lámang ang pinagmulan ng mga wika sa bansa. Itinatagubilin nitó na ibá-ibá man ang ating mga wika, bahagi táyo ng iisang dagat. Samakatwid, pantay ang halaga ng ating mga wika na dapat igalang at pahalagahan. Anupa’t ang matagumpay na pangangalaga sa lahat ng katutubong wika sa bansa na siyáng mandato ng KWF salig sa Batas Republika Blg. 7104 ay tagumpay natin bílang isang bansa at isang lahi!
Sa hulí, ginagabayan táyo ng bangkâ na lingunin ang ating pagkakatulad sa halip na ang pagkakaiba na siyáng ginamit ng mga mánanákop sa pamamagitan ng polisiyang divide et impera (divide and conquer) kayâ táyo, nagkalayô-layô bílang isang lahi. Tinuruan táyong lumimot ng mga kolonisador sa ating mga pagkakatulad upang hadlangan ang ating pagkabuo bílang isang bansa. Kinondisyon ang ating isip na tanggaping higit táyong mahina at walang kakayahang maging superyor kayâ’t naging alipin táyo ng imperyalismong kultural.
Gayunman, hanggang naririyan ang ating mga wika at katutubong pámayanáng kultural, magsisilbi itóng bukás na pinto at durungawan upang patuloy nating matanaw at mabalikan ang ating nakaraan. Inaanyayahan táyo ng mga karunungang-bayan na nakaimbak sa mga katutubong wika at kumakaway ang mga materyal na kulturang tagapagpaalala ng ating nakaraan. Táyo nang sumakay sa bangkâ, lakbayín ang nakaraan sa pamamagitan ng mga katutubong wika, at muling tuklasin ang ating sarili bílang PILIPINO.
#buwanngwika2021
Buwan ng Wika 2021 DepEd Memo
#depedmemo2021
#buwanngwikadepedmemo2021
|
Pangalan ng Wika |
Abéllen |
|
Iba pang tawag sa wika (alternate names) |
Abenlen, Aburlin,Ayta Abéllen |
|
Pangkat na gumagamit ng wika |
Ayta Abéllen |
|
Sigla ng Wika |
Tiyak na nanganganib |
|
Klasipikasyon |
Central Luzon, Sambalic |
|
Mga kilalang wikain (dialects) |
|
|
Populasyon |
7,505 (NCIP Tarlac 2014) |
|
Lokasyon |
San Jose, San Clemente, Mayantoc, Camiling, at Lungsod Tarlac sa
Tarlac |
|
Pangalan ng Wika |
Agta Dumagat Casiguran |
|
Iba pang tawag sa wika (alternate names) |
Agta Casiguran |
|
Pangkat na gumagamit ng wika |
Agta Dumagat Casiguran |
|
Sigla ng Wika |
Di-ligtas |
|
Klasipikasyon |
Northern Luzon, Northern Cordilleran, Northeast Luzon, Northern |
|
Mga kilalang wikain (dialects) |
|
|
Populasyon |
1, 227 (NSO 2010 R-III) |
|
Lokasyon |
Dinalungan, Casiguran, at Maria Aurora sa Aurora; Palanan, Isabela |
|
Pangalan ng Wika |
Agta Dumagat Umiray |
|
Iba pang tawag sa wika (alternate names) |
Dumagat Umiray, Umirey |
|
Pangkat na gumagamit ng wika |
Dumagat |
|
Sigla ng Wika |
Tiyak na nanganganib |
|
Klasipikasyon |
Northern Luzon, Northern Cordilleran, Northeast Luzon, Northern |
|
Mga kilalang wikain (dialects) |
|
|
Populasyon |
7,122 (NCIP 2014 R-IV-A) |
|
Lokasyon |
Dinalungan, Casiguran, at Maria Aurora sa Aurora; Palanan, Isabela |
|
Pangalan ng Wika |
Agta Irayá |
|
Iba pang tawag sa wika (alternate names) |
Agta, Inagta Iraya, Itbeg Rugnot |
|
Pangkat na gumagamit ng wika |
Agta |
|
Sigla ng Wika |
Matinding Nanganganib |
|
Klasipikasyon |
Greater Central Philippine, Central Philippine, Bikol, Coastal |
|
Mga kilalang wikain (dialects) |
|
|
Populasyon |
113 (ang datos ay mula sa 20% percent sample households ng NSO noong
2010 |
|
Lokasyon |
Silangang bahagi ng lawa ng Buhi partikular sa barangay ng San Buena,
Santa Elena, at Iraya (Del Rosario), Buhi, Camarines Sur |









